Yüksek lisans öğrencilerine yönelik hazırlanan İslami İlimlere Giriş dersinin bahar dönemi 3. haftaki konusu lafızların türlerinin incelenmesidir. Bu başlık, Fıkıh Usulü konusunun alt başlığı olarak ele alınmıştır. Çünkü Kur’an-ı Kerim Arapça olarak indirildiğinden hükümlerin çıkartılmasında Arapça dilinin özelliklerini ve bu özelliklere binaen oluşabilecek anlam farklılıklarını da bilmek gerekmektedir. Bu açıdan lafızları anlam ilişkisi ve manasının açıklığı/kapalılığı bakımından iki türe ayrılabilmektedir.
Lafızların anlam ilişkisi bakımından ela aldığımız vakit hâss lafız, mutlak lafız, mukayyed lafız, emir lafız, Nehiy lafız, âmm lafız, tahsis lafız ve takyid lafız olarak sıralanabilmektedir. Kavramların birkaçını burada zikredecek olursak; emir bilindiği üzere otoriter bir şekilde bir işin yapılması istenmesini belirten lafza denir. Nehiy ise buyurucu bir tarzda bir işten kaçınmayı istemek üzere ifade edilen lafızdır. Âmm lafız ise tek vaz’ ile bir mana ifade etmek üzere konmuş bulunan ve belirli bir miktarla sınırlı olmaksızın manasının kapsamına giren bütün fertleri içine alan söze denir.
Manalarının kapalı ve açıklık bakımından sınıflandırıldığında açıklık bakımından; zâhir, nass, müfesser, muhkem lafızlar olarak sıralanabilir. Bu sırlama bize göstermektedir ki zahir açıklık bakımından en kapalı olmakta muhkem ise açıklık derecesi bakımından en üstte yer almaktadır. Muhkem lafız hiçbir şüphe barındırmayan söz olarak karşımıza çıkmaktadır. Manası kapalı olan lafızlar ise hafi, müşkil, mücmel, müteşabih olarak sıralanmaktadır. Bu sıralamada müşkil lafızlar manasının kapalı olması açısından alt sırada bulunurken müteşabih lafızlar ise en üst sıralamada yer almaktadır. Hafi yapısı itibariyle manasının acık olması ama herhangi bir dış nedenden dolayı anlamında kapalılık oluşmasıdır. Müteşabih lafız ise sadece Allah tarafından bilinen sözler olduğu anlamına gelmektedir. Müteşabih lafıza örnek olarak hurûf-ı mukattaa olarak nitelenen ayetler gösterilebilir
