
Yüksek lisans öğrencilerine yönelik hazırlanan ve Dr. Hakan Kalkavan tarafından verilen ‘’İslam Ekonomisi Okumaları’’ dersinin altıncı haftasında, Ahmed El-Ashker ve Rodney Wilson tarafından yazılan ‘’İslam İktisadının Kısa Tarihi’’ adlı eserini referans alarak, geçmiş ve günümüz arasındaki bağlantıları iktisadi ilişkiler bağlamında öğrenme gayretinde bulunuldu. İslam öncesi Arap toplumlarında bireylerin iktisadi zihin yapısı, ticari davranış biçimi, ölçüleri ve mali yaşamı hakkında değerlendirilmelerde bulunuldu.
Tartışmanın devamında, Arabistan halk yapısının çoğunluk bedevilerden oluşması, bedevilerin de ahlaki-iktisadi-toplumsal hayatta karakteristiklerini belirleyen belirli ilkeleri (dayanıklılık, bireyselcilik, kabiliyetçilik, misafirperverlik, cesaret vb.) olduğu yönünde okumalar yapıldı. Bedevilerin ‘‘sabır’’ kavramı üzerinden inşa ettikleri fiziksel-ruhsal yaşam mücadelesi olumlu yönde vurgulanırken, kapitalist dürtülerin kalıplaşarak toplumda ‘’bireyselcilik’’ kanalından kendine köklü bir zemin bulması da bedevi toplumunun olumsuz yönlerinden biri olarak bahsedildi. Aynı zamanda Mekke ve Medine temelinde ticaret döngüsünün hangi ağlar üzerinden yapılmakta olduğuna da değinildi.
Daha sonra İslam Devleti’nin doğuşu ile Müslüman toplumlara ışık olan Kur’an ve Sünnet eksenli iktisadi düşünce üzerine önemli tespitlerde bulunuldu. İslam iktisat düşüncesinin temel felsefesini tevhid, halifelik ve irade-sorumluluk kavramları üzerinden; ilkelerini ise itidalli olma, iktisadi verimlilik ve sosyal adalet üzerinden oluşturulabileceği konusunda bilgiler verildi. Dersin sonunda ise özellikle yukarıda bahsedilen kavramsallaştırma çabasına önemli katkılar getirildi.