Doktora öğrencilerine yönelik olarak hazırlanan ve Dr. Hakan Kalkavan tarafından verilen “Ekonomi ve Ahlak” dersinin bahar dönemi 10. haftasında Sabri Ülgener’in İktisadi Çözülme’nin Ahlak ve Zihniyet Dünyası adlı eseri incelenmeye başlandı.
Ülgener’in çalışmasında yapmaya çalıştığının pratik gerçeklikten kopmadan iktisadı ve iktisadi yönelişi anlamaya çalışmak olduğu görülmektedir. Bunu yaparken arşivleri tarayarak, edebi metinlere ulaşarak dönemin iktisadi dünyası ile ilgili fikir edinmeyi amaç edinmiş olması metodolojik farkını ortaya koymaktadır. İktisadi ahlak ve zihniyeti birbirinden ayıran Ülgener, zihniyetin davranışlarda yaşayan somut bir şey olduğunu söylemektedir. Zihniyet araştırmasının iki yoldan geçiyor olduğunu vurgulayan Ülgener, odaklanılan çağa ve çevreye dair iktisat ahlakına ve zihniyete bir bütün halinde bakabilmek; zihniyetin oluşum sürecinde din ve itikat zümrelerinin etkisini belirlemek olarak bunları sıralamıştır. Ülgener, Osmanlı’nın Batı ile uyumlu gitmediğini ve kısa dönemli bir yükselişi olmasının yanı sıra Ortaçağ’a hapsolduğunu söylemektedir. Aradığı bir diğer soru ise Osmanlı’nın sermaye birikimi yapmasının ve kapitalistleşmesinin gerekli olup olmadığıdır. 13. Yüzyılda dervişlerin hem tarım yaptığı hem fetihlerde rol aldıkları hem de vergilerini ödedikleri görülmektedir. Ülgener ise içe kapanıklığın ne zaman ve nasıl başladığını ararken ahlak ve zihniyetin birbirinden kopmasının cemaatçiliği arttırdığını ve içe kapanmayı beraberinde getirdiğini savunmaktadır.
