Doktora öğrencilerine yönelik olarak hazırlanan ve Dr. Hakan Kalkavan tarafından verilen “Ekonomi ve Ahlak” dersinin bahar döneminin 8. haftasında Ayşe Buğra’nın İktisatçılar ve İnsanlar kitabının Adam Smith ve bilimsel iktisadın doğuşu kısmı incelendi.
Bu bölümde Myrdal’ın doğal yasa felsefesinin ve faydacı felsefenin iktisat disiplinine olan etkilerini incelediğinden söz edildi. Değer yargılarının iktisat disiplininin içine işlemesini bilimden uzaklaşma olarak gören Myrdal’a göre bunlardan arındırılmış bir anlayışı kurmak mümkündür.
Skolastik doğa kuramı iktisadın doğuşuna da kaynaklık etmiştir. Bu kuram içerisinde topluma atıfta bulunmamak olanaksızdır. Modern doğa felsefesi ise toplumsaldan soyutlanışı ve doğal bireyin evrensel davranışlarını ortaya çıkarmaktadır. Adam Smith’le günümüz manasında iktisat disiplini başlamıştır. Burada skolastik felsefenin geri planda kalışı ve modern felsefeye geçiş söz konusudur. Dersimizde ayrıca değindiğimiz konu Smith’in ilk kitabı olan Astronomi Tarihinin Gösterdiği Üzere Felsefi Araştırmaları Yöneten ve Yönlendiren İlkeler’in az bilindiği fakat Ahlaki Duygular Teorisi ve Milletlerin Zenginliği kitapları ile ele alınarak birlikte değerlendirilmeleri gerekliliğidir. Bu kitapların tümünde evrensel bir yasaya dayanarak nedensellik ilişkileri kurulması yöntemi benimsenmiştir. Milletlerin Zenginliği kitabının somut toplum gerçeklerini değil de soyut ilkelerle bilimsel çıkarımlara yönelmesi de bundan kaynaklanmaktadır. Ayrıca Smith insanların bencil çıkarlarını kutsamak yerine buna rağmen bir ekonomik düzenin oluşması fikrini benimsemekte ve buna yönelik çalışma yapmaktadır. Ayrıca dersimizde altını çizdiğimiz diğer konu ise Adam Smith Problemi’dir. Ahlaki Duygular Teorisinde birleştirici ve açıklayıcı ilke ‘sempati’ iken Milletler’in zenginliği kitabında bunun yerini ‘kişisel çıkar dürtüsü’ ve bunun yanında yer alan insana özgü ‘mal değişimi, takas ve mübadele’ eğilimi almıştır.
