Doktora öğrencilerine yönelik olarak hazırlanan ve Dr. Hakan Kalkavan tarafından verilen “Ekonomi ve Ahlak” dersinin 9. haftası, ‘İlm-i Tedbir-i Menzil ve Oikonomia’ konusu ele alınmıştır. Derste yararlanılan temel kaynak, Sabri Orman’ın İlm-i Tedbiri Menzil, Oikonomia ve İktisat adlı makalesidir. Konunun ele alınış şekli bakımından makale kapsamının doyurucu olduğu söylenebilir.
İlm-i Tedbir-i Menzil ve Oikonomia çok yakın anlamlı iki ayrı kültüre ait kelimelerdir. ‘Ev Yönetimi Bilgisi’ olarak tercüme edilebilirler. Bu iki çok yakın kelime arasında nüans farklılıkları bulunmaktadır. Dersimizde Yunanlıların öte dünya düşüncesinin müphem olduğu, Yunan felsefesinin bu dünyadaki mutluluğu yakalamaya çalıştığının altı çizilmiş, iki çok benzer kavramın farkı gözler önüne serilmiştir.
Benzer ve ayırıcı yönleri ortaya konduktan sonra bu haftaki dersimizde Oikonomia’dan ziyade İlm-i Tedbir-i Menzil üzerinde yoğunlaşılmıştır. İslam coğrafyalarından bu konuyu ele alan birçok düşünür bulunmaktadır. Orman’ın çalışmasında İbn-i Sina’nın iki kitabı ele alınmaktadır. Bu kitaplar Aksâmu’l-Ulûmi’l-Akliyye ile et-Tabîiyyât min Uyûni’l-Hikme’dir. Harizmi dışındaki düşünürlerin bu konuda İbn-i Sina’dan etkilendiklerini söyleyen Orman, makalesinde bu nedenle İbn-i Sina’yı esas almıştır. Gerek duyduğu ve tamamlayıcı olacağını düşündüğü Katip Çelebi’den de faydalanacağını belirtmektedir.
Hârizmî Mefâtîhu’l-‘Ulûm, Taşköprüzade Mevzûâtu’l-’Ulûm, Kâtip Çelebi Keflfu’z-Zunûn, et-Tehânevî Keşşafu Istılâhâti’l-Fünûn adlı eserlerinde İlm-i Tedbir-i Menzil’i felsefe, hikmet ve ilmu’l hikmet olarak adlandırdıkları kısımlarda ele almışlardır.
