
Doktora öğrencilerine yönelik olarak hazırlanan ve Dr. Hakan Kalkavan tarafından verilen “Ekonomi ve Ahlak” dersinin 3. haftasında ‘İktisadi Antropoloji’ konusu ele alındı. İktisadın pür iktisat olarak çalışılmasının sonucu olarak ortaya çıkan homoeconomicus’a karşı insanın bir bütün olarak ele alınması gerektiği, bu nedenle de disiplinler arası çalışmanın ÖNEMLİ bir mevzu olduğu vurgulandı.
İnsanların geçimlerini nasıl sağladığı hakkında çalışmalar yapan antropoloji, Lewis Henry Morgan tarafından ‘geçim sanatı’ olarak adlandırılan bu mesele ile yakından ilgilenmiştir. Morgan, geçim sanatının ilkelliği ile kullanılan aletler arasında bir paralellik olduğunu öne sürmüştür. Geçim sanatı stratejileri ise avcılık ve toplayıcılık, çobanlık, bahçecilik ve tarımdır. Derste, bu stratejileri birbirinden ayıran en önemli etmen olan ‘evcilleştirme’ üzerinde durulmuş, avcılık ve toplayıcılığın diğer stratejilerden farklı olarak evcilleştirilmiş bitki ve hayvanlara bağlı olmadığı işlenmiştir. Makinelerin icadı ve yaygınlaşmasından önce olan tarım çeşidi ‘yaygın tarım’ olarak adlandırılmaktadır. Bu geçim yönteminde az kişiyi doyurmak için çok büyük toprak gereklidir. Öte yandan ‘makineleşmiş endüstriyel tarım’ ise ilkel yönteme kıyasla çok daha fazla ürün üretilmesine ve artı ürünün ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu artı ürünler ilk antik medeniyetlerin devamlılığını sağlamıştır.
Ayrıca derste formalistler ve özselciler üzerinde durulmuş ve bu iki bakış açısı anlaşılmaya çalışılmıştır. Formalistler kapitalist teorideki kavramları kapitalist olmayan toplumlarda aramaya çalışırlarken özselciler ise böyle bir arayışın yanlış olduğunu ve gerçekleri çarpıtabileceğini savunarak insanların toplumla ilişkili varlıklar olduğu varsayımından yola çıkmışlar, her toplumun kendine has dinamikleri olduğunu ve ekonomik faaliyetlerin ise ekonomik olmayan kurumların içerisinde bulunduğunu belirtmişlerdir.
Öte yandan Sahlins’in zenginliğe giden tek yolun ‘çok üretmek’ olduğu düşüncesini eleştirmesi ve ikinci bir yol olan ‘daha az istemek’ e vurgu yapmasına yer verilmiştir.